ပှၤအိၣ်လၢယဃၢၤန့ၣ် မ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်

မဲရံၣ် ခိဘၢၣ် (Marie Coble) အိၣ်ဝဲလၢတၢ်ဆါဟံၣ်အလီၢ်မံခိၣ်လိၤ, ဒီးထံၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်လၢ အဆှၢထီၣ်ဆှၢလီၤတၢ်တဂၤ, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်, ကမ့ၢ်ပှၤလၢအမၤစၢၤ, မၤပူၤဖျဲးအသးသမူတဂၤန့ၣ်ဒီး, အသးခုဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲလီၤဃံၤဝဲဒၣ်, လၢအသိလ့ၣ် နုာ်လီၤဟးထီၣ်အကျဲလိၤအကတီၢ်, အခိၣ်ဘၣ်ဒိဒီးအသွံၣ်တဖၣ်ယွၤလီၤဝဲလၢ အခိၣ်နူာ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ရၣ်ဟံ ခူဖၢၣ် (Raheem Cooper) ထံၣ်ဝဲဒၣ် အတၢ်အိၣ်အသးန့ၣ်ဒီး, ကိးထီၣ် ဂ့ၢ်ဂီၤအူဆူၣ်ချ့ အပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မဲရံၣ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် ကွဲမုာ် ရၣ်ဟံ လၢကလဲၤဟးအိၣ်သကိးအီၤအဃိ, ရၣ်ဟံ ဟဲစိာ် တၢ်အီၣ်အဆၢတဖၣ်လၢ မဲရံၣ် အီၣ်ဝဲဝံၣ်တဖၣ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢ ကအိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ထီၣ်က့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဃးဒီးအဝဲသ့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤရှၤမရံဖိ အဂ့ၤတဂၤအဂ့ၢ်, အတၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဒိဖိန့ၣ်ဟဲနုာ်လီၤဆူယသးပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဒိဖိအံၤ မ့ၢ်ဝဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်စံးဆၢဆူ ပှၤသ့လံာ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတဂၤ အတၢ်သံကွၢ်, “ဒ်သိးပကန့ၢ်ဘၣ်သါ တၢ်မူအထူအယိာ်ဒီး, ယဘၣ်မၤမနုၤတမံၤလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ်အီၤ, မၤနဲဒ် “လံာ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီအပူၤတၢ်ကွဲးအသိးန့ၣ်တက့ၢ်” (လူၤ ၁၀:၂၆), ပာ်ဃုာ်ဒီး,…

တၢ်သ့ၣ်ညါ, ဒီးတၢ်အဲၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤ

ဟ့း ပိၣ် ခရ့းတံ(စ) (Hippocrates) (ချး.ခ.န. ၄၆၀-၃၇၅) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်ကူစါယါဘျါ အတၢ်သ့ၣ်ညါတမံၤလၢ အထီဒါတၢ်စူၢ်ကမၣ်နာ်ကမၣ် အတၢ်သ့ၣ်ညါအဟီၣ်ကဝီၤဆူ တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်အဟီၣ်ကဝီၤတကပၤ, လၢအမ့ၢ် တၢ်မၤကွၢ်, ဒီးတၢ်ဃိထံကွၢ်ထံကွၢ်ဆး တၢ်ကူစါယါဘျါအတၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲတကွၢ်ကပာ်ကွံာ်ပှၤဆူးပှၤဆါ လၢအမ့ၢ် ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်. အဝဲစံးဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်သ့ၣ်ညါ ပှၤလၢ အတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် တၢ်ဆူးတၢ်ဆါတဂၤန့ၣ် ဂ့ၤဒိၣ်န့ၢ်ဒံး, ပသ့ၣ်ညါ တၢ်ဆူးတၢ်ဆါတမံၤလၢ ပှၤတဂၤအံၤတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်” န့ၣ်လီၤ.

ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ အဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲထံၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဂၤစူၢ်စူၢ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအန့ဆၢၣ်, ပာ်ဃုာ်ဒီးပှၤတဂၤလၢအမၤတၢ်ဒဲးဘး, “တၢ်မၤကမၣ်မုၣ်ကမၣ်ခွါတကလုာ်လၢ အတအိၣ်ဘၣ်လၢပှၤကလုာ်တဖၣ်အကျါ” (၁ ကရံၣ် ၅:၁) န့ၣ်လီၤ. "တၢ်ဆူးတၢ်ဆါ" တမံၤအံၤ စီၤပီလူး ဘၣ်ဘှါဆှဲဝဲ ဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤ, ဒီးပှၤလၢအမၤကမၣ်တၢ်တဂၤန့ၣ် ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, စီၤပီလူး ကွဲးဝဲဒၣ် လံာ်ပရၢ အဂၤတဘ့ၣ်ဆူ ကရံၣ်သူး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိခဲလၢာ်အဂီၢ်,…

တၢ်ဆၢထံအကိလၢ အအိၣ်ကလီ

တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် အဝဲၤကျိၤတခါလၢ တီၤဘျီကၠိဖိအမိၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, ဖဲယဘၣ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ်အကတီၢ်, ပဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၢ်ဂီၤတမံၤ, လၢအပာ်ဖျါထီၣ် မိၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ဃးဒီးတၢ်မၤလၢပှဲၤမူဒါတဖၣ်လၢ အကတၢၢ်တအိၣ်- အဒိန့ၣ်, တၢ်ဆီတလဲ ဖိဆံးတဖၣ်အဖျိၣ်ခံ, တၢ်မၤကဆှီ ဖိတဖၣ်အနါဒ့အ့ၣ်, တၢ်လူၤထၢပာ်ဖှိၣ် ဖိအတၢ်လိၣ်ကွဲတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤ, တၢ်ဆၢထံအကိလၢအအိၣ်ကလီ အက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်လၢပမဲာ်ညါ, တၢ်ကမၤအသးဒ် တၢ်စူးကါအီၤထဲတဘျီဧိၤ, ဒီးဘၣ်တၢ်စူးကွံာ်ဝဲ န့ၣ်လီၤ. မိၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အသးပူၤန့ၣ် ကတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ ဒ်တၢ်ဆၢထံအကိဖိလၢ အအိၣ်ကလီအသိးန့ၣ်လီၤ. မိၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် အဝဲၤကျိၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤတမံၤအံၤ ကဲဘျုးကဲဖှိၣ်ဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်နဲၣ်ဆှၢ အဝဲသ့ၣ်ဆူ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ထံမူကျိအဂံၢ်ထံး, လၢအကမၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် မိၢ်တဖၣ် အတၢ်သးသူထံန့ၣ်လီၤ.

လံာ်ယိၤဟၣ် ၇ ပာ်ဖျါဝဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လဲၤဝဲဆူ "ဘူၣ်ဒဲ," မူးပွဲလၢအမၤသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် ကစၢ်ယွၤ လုၢ်အီၣ်လုၢ်အီ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အတၢ်ဟးဝ့ၤဝီၤလၢ ပှၢ်မုၢ်ကနၢအဂ့ၢ် (:၁၀) န့ၣ်လီၤ. ဘူၢ်ဒဲ အမူးအံၤ ပာ်ဃုာ်ဒီး တၢ်လူၤလီၤထံအလုၢ်အလၢ်, ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အဒိအတဲာ်လၢ…

တၢ်သူၣ်ခုသးခု, ဒီးတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါလၢယွၤအပူၤ

ဖဲ နယူ အီၣ်လံ (New Orleans) တၢ်ပာ်ကွၢ်ကီအလီၢ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤန့ၣ်, ဒွဲလၤစုသ့အတၢ်မၤတဖၣ် ဘၣ်တၢ်တ့အီၤ ခီဖျိတၢ်ဒီၣ်တဲာ် ပလးစတ့း (plastic) ပလီလီၢ်လံၤတဖၣ်, ဒီးဒုးကဲထီၣ် ပိးလီလၢအလီၤဂာ်ဒီးထိၣ်ဆူၣ်တဖၣ်, ဒီးတၢ်ဒီတဒၢမၤစၢ်လီၤ မ့ၣ်အူအတၢ်ကပီၤတဖၣ်န့ၣ်, အိၣ်ဒီးအလွဲၢ်အကလုာ်ကလုာ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤနဲၣ်ဆှၢပှၤဟးဆှၣ်ကီၢ် (tour guide) တဂၤ ဟ့ၣ်ခီနီၤဝဲ တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ် ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်စူးကါ ပိးလီဒ်သိးအံၤတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. “ဝ့ၢ်တဖျၢၣ်လၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒ်သိးအံၤတဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်လၢ အအိၣ်ဒီးပှၤန့ၣ် ဒ်သိးပကစူးကါအီၤ, ဒီးဒုးကဲထီၣ် တၢ်သူၣ်ဖှံသးညီ, ဒီးတၢ်ဃံတၢ်လၤအဂီၢ်န့ၣ် ပမၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ပတပညိၣ်ဒၣ်ထဲလၢ တၢ်ဆၢကတီၢ်ကီခဲတဖၣ်အပူၤန့ၣ်ဘၣ်, ပသ့ၣ်နီၣ်မၤလၤကပီၤစ့ၢ်ကီး, တၢ်သ့တူၢ်ခီၣ်န့ၢ်တၢ်” အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤနဃ့မယၤဒီးပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲစ့ၢ်ကီး, တၢ်အိၣ်အသးအကီအခဲတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, လၢတၢ်သ့တူၢ်ခီၣ်န့ၢ်တၢ်အပူၤ မၤဆူၣ်ထီၣ်အသးလၢ တၢ်သူၣ်ခုသးခုဟဲခီဖျိလၢယွၤန့ၣ်လီၤ. ဒုၣ်ဒါတဖၣ် ဖီၣ်န့ၢ်, ဒီးစိာ်ဆှၢပှၤဂီၢ်မုၢ်ဆူတၢ်လီၢ်အိၣ်ယံၤဒီး အဟံၣ်အဃီန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ဟဲက့ၤဆူ ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ် လၢတၢ်စိာ်မၢကဲကုၢ်အလီၢ် (နဃ့ ၄:၇-၁၂) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်,…

တၢ်မၤဒိၣ်မၤအါထီၣ် သးလၢအသ့စံးဘျုးစံးဖှိၣ်တၢ်

ယဖိမုၢ်အဆံးကတၢၢ်တဂၤ စံးဘၣ်ယၤလၢ “ပါဧၢ, နဟဲစိာ်န့ၢ်ယၤထံအီ ကသ့ဧါ” န့ၣ်လီၤ. ယစံးဘၣ်အီၤ, “သ့ဝဲသၢၣ်” ဝံၤ, ယဟဲစိာ်န့ၢ်အီၤထံလီခီအပှဲၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲဟံးန့ၢ်အီဝံၤ, လၢအထးခိၣ်န့ၣ် တအဲးထီၣ်ဝဲတၢ်နီတမံၤဘၣ်. ဝံန့ၣ်ဒီး, ယဖိမုၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ ဃ့အီယၤထံ, ဒ်အဒ့မုၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ယလဲၤစိာ်ဆှၢထံအီ လၢအဂီၢ်န့ၣ်ဝံၤ, အဝဲစ့ၢ်ကီး တတဲဆၢယၤတၢ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သးတံာ်တာ်အပူၤန့ၣ်, ယထးခိၣ်အဲးထီၣ်အသးလၢ, “မတၤတဂၤမး တစံးကတိၤပာ်ဖျါ “တၢ်ဘျုး” န့ၣ်လဲၣ်. ပှၤကစံးကတိၤ “တၢ်ဘျုး” အဂီၢ်, ဘၣ်မနုၤအဃိကီခဲဝဲဒၣ်လဲၣ်” န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တဘျီဘျီ, တၢ်ကအိးထီၣ်တြဲၤလၢယွၤကမၤတၢ်အဂီၢ်, တၢ်အကတီၢ်ဂ့ၤန့ၢ်ဒံး မိၢ်ပၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အသးဘၣ်တံာ်တာ်အကတီၢ်န့ၣ် တၢ်တအိၣ်ဝဲဒၣ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ယသးကလၢၢ်ဘၣ် သးစီဆှံ ထိၣ်ဂဲၤယၤ ကပုာ်လုာ်ဖိ, ဒီးစံးဘၣ်ယၤလၢ, မ့ၢ်ဝဲလီၤ. အဒါ(မ်) (Adam) ဧၢ, ပကစံး “တၢ်ဘျုး” အဂီၢ်န့ၣ် ဘၣ်မနုၤအဃိ, ကီခဲဝဲဒိၣ်မးန့ၣ်လဲၣ်. တၢ်တအိၣ်ဒီး သးလၢအသ့စံးဘျုးစံးဖှိၣ်တၢ်န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီ ထဲလၢယဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ဘၣ်. မ့ၢ်ဝဲယတၢ်ဂ့ၢ်ကီစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

လၢပဂီၢ်, ပကစံးကတိၤပာ်ဖျါ…